สายไฟมีกี่ชนิด แต่ละชนิดต่างกันอย่างไร ชื่อตาม มอก. 11-2553 ใช้รหัส 60227 IEC ตามด้วยตัวเลข เช่น THW คือ 60227 IEC 01 ส่วน VAF, VCT และ NYY ยังใช้ชื่อเดิมตาม มอก. 11 เล่ม 101 ตารางนี้สรุปแรงดัน ขนาดที่มีในร้าน และที่ที่มาตรฐานให้เดินสายแต่ละชนิด
THW (60227 IEC 01) แกนเดียว ตัวนำแข็ง · 450/750 V · 70 °C
เดินร้อยท่อหรือในรางเดินสายที่กันน้ำเข้า และเดินบนลูกถ้วย ห้ามใช้ใต้ดิน ห้ามวางบนรางเคเบิล
Cross-sectional Area 1.5–400 mm²
THW-F (60227 IEC 02) แกนเดียว ตัวนำอ่อน · 450/750 V · 70 °C
ใช้ที่เดียวกับ THW แต่ตัวนำอ่อนกว่า ดัดโค้งง่าย ห้ามใช้ใต้ดิน
Cross-sectional Area 1.5–25 mm²
THW-A (อะลูมิเนียม) แกนเดียว ตัวนำอะลูมิเนียม · 750 V
สายเมนเดินลอยบนลูกถ้วยนอกอาคารในพื้นที่ กฟภ. ในอาคารต้องใช้สายทองแดง
Cross-sectional Area 10–300 mm²
VAF และ VAF-G สายแบน 2 แกน มีรุ่นมีสายดิน · 300/500 V · 70 °C
เดินตีกิ๊บเกาะผนัง เหนือฝ้า หรือในรางเดินสาย ห้ามร้อยท่อ ห้ามฝังดิน
Cross-sectional Area 1–16 mm²
VCT และ VCT-G สายกลม ตัวนำอ่อน 1–4 แกน มีรุ่นมีสายดิน · 450/750 V
ต่อเครื่องใช้ไฟฟ้าและเครื่องจักร เดินลอย วางบนรางเคเบิล ร้อยท่อฝังดิน และฝังดินโดยตรง
Cross-sectional Area 1–35 mm²
60227 IEC 53 สายอ่อนมีเปลือก 2–4 แกน มีรุ่นมีสายดิน · 300/500 V
สายต่อเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดหยิบยกได้ ปลั๊กพ่วง และโคมไฟ
Cross-sectional Area 0.75–2.5 mm²
60227 IEC 10 สายมีเปลือก หลายแกน มีรุ่นมีสายดิน · 300/500 V
เดินลอยหรือวางบนรางเคเบิล ห้ามใช้ใต้ดิน
Cross-sectional Area 1.5–35 mm²
NYY และ NYY-G ฉนวนและเปลือกสองชั้น 1–4 แกน มีรุ่นมีสายดิน · 450/750 V
เดินลอย ในช่องเดินสาย บนรางเคเบิล ร้อยท่อฝังดิน และฝังดินโดยตรง
Cross-sectional Area 1–500 mm²
CV แรงต่ำ (FD-CV, FR-CV) ฉนวน XLPE · 0.6/1 kV · 90 °C · รุ่นต้านเปลวเพลิง
สายเมนและสายป้อนของอาคารใหญ่ บนรางเคเบิล ร้อยท่อฝังดิน และฝังดินโดยตรง ในอาคารต้องเป็นรุ่นต้านเปลวเพลิงหรือเดินในช่องเดินสายที่ปิดมิดชิด
Cross-sectional Area 2.5–1000 mm²
CV แรงสูง ฉนวน XLPE · 1.8/3 kV ถึง 18/30 kV
ระบบแรงสูงของอาคารที่มีหม้อแปลงเอง ต้องออกแบบโดยวิศวกรไฟฟ้า
Cross-sectional Area 10–500 mm²
CVV และ CVV-S (สายคอนโทรล) สายอ่อนหลายแกน · 600 V · CVV-S มีชีลด์
วงจรควบคุมของเครื่องจักรและตู้ไฟฟ้า ไม่ใช่สายจ่ายไฟในบ้าน
Cross-sectional Area 0.75–4 mm²
ที่ติดตั้งตามข้อกำหนดการใช้งานสายของมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าฯ (ตาราง 5-48) และ มอก. 11 · ขนาดคือขนาดที่มีขายในร้านแบบม้วน 100 ม.
ขนาดสายไฟบ้านเลือกอย่างไร ตารางเบรกเกอร์กับขนาดสาย ขนาดสายไฟไม่ได้เลือกจากจำนวนปลั๊กหรือจำนวนหลอดไฟโดยตรง แต่เลือกจากขนาดเบรกเกอร์ของวงจร สายต้องรับกระแสได้ไม่น้อยกว่าเบรกเกอร์ที่ป้องกันมัน และมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย (วสท.) กำหนดให้สายวงจรย่อยไม่เล็กกว่า 2.5 ตร.มม. ส่วนสายป้อนไม่เล็กกว่า 4 ตร.มม. วงจรไฟแสงสว่างในบ้านจึงใช้สาย 2.5 ตร.มม. เหมือนวงจรเต้ารับ
เบรกเกอร์ขนาดนี้ ใช้สาย THW ขนาดเท่าไหร่ เบรกเกอร์ของวงจร สายเส้นไฟและนิวทรัล (THW) สายดินเล็กสุด 16 หรือ 20 A 2.5 ตร.มม. 2.5 ตร.มม. 25 A 4 ตร.มม. 4 ตร.มม. 32 A 6 ตร.มม. 4 ตร.มม. 40 A 10 ตร.มม. 4 ตร.มม. 50 A 10 ตร.มม. 6 ตร.มม. 63 A 16 ตร.มม. 6 ตร.มม. 80 A 25 ตร.มม. 10 ตร.มม. 100 A 35 ตร.มม. 10 ตร.มม. 125 A 50 ตร.มม. 16 ตร.มม.
ตารางนี้ใช้กับสาย THW วงจร 1 เฟส เดินร้อยท่อเกาะผนังหรือเพดาน หรือท่อฝังในผนังคอนกรีต มีวงจรเดียวในท่อ ที่อุณหภูมิโดยรอบ 40 °C (ตารางขนาดกระแส 5-20 กลุ่มที่ 2) ขนาดสายดินตามตาราง 4-2 ของมาตรฐานเดียวกัน ซึ่งไม่จำเป็นต้องใหญ่กว่าสายของวงจรนั้น ดูค่ากระแสของสาย THW ทุกขนาดในคู่มือสาย THW
ท่ออยู่ในฝ้าที่มีฉนวนกันความร้อนหรือในผนังกันไฟ สายระบายความร้อนได้น้อยลงและรับกระแสได้ต่ำกว่าตาราง เช่น สาย 2.5 ตร.มม. รับได้ 17 A ใช้กับเบรกเกอร์ 16 A ได้ แต่ไม่พอสำหรับ 20 Aหลายวงจรอยู่ในท่อเดียวกัน ต้องลดค่ากระแสของสายตามจำนวนวงจร ให้ช่างคำนวณขนาดใหม่ หรือแยกท่อแอร์และเครื่องทำน้ำอุ่น ควรมีวงจรของตัวเอง ใช้ขนาดเบรกเกอร์ตามที่คู่มือติดตั้งของรุ่นนั้นกำหนด แล้วเลือกสายจากตารางสายแบน VAF ที่เดินตีกิ๊บ อยู่ในอากาศ จึงใช้ค่ากระแสคนละตารางกับสายในท่อ ดูขนาดที่เหมาะกับเบรกเกอร์ในคู่มือสาย VAF ราคาสาย THW แต่ละขนาด สาย THW ม้วน 100 ม. ขนาดที่ใช้กับวงจรในบ้านและสายเมน ทุกสีและทุกยี่ห้อในร้าน
สาย THW 1x2.5 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 16–20 A · ไฟแสงสว่าง เต้ารับ
฿1,365.42–1,401.94
สาย THW 1x4 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 25 A
฿2,142.50–2,211.14
สาย THW 1x6 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 32 A
฿3,528.04–3,623.74
สาย THW 1x10 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 40–50 A · สายเมนมิเตอร์ 15(45)
฿5,797.20–5,954.33
สาย THW 1x16 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 63 A · สายป้อนไปตู้ย่อย
฿9,214.95–9,464.24
สาย THW 1x25 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 80 A · สายเมน 30(100) บนลูกถ้วย
฿14,498.13–14,890.89
สาย THW 1x35 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 100 A · สายเมน 30(100) ร้อยท่อ
฿19,539.25–20,067.99
สาย THW 1x50 ตร.มม. ม้วน 100 ม.
วงจร 125 A · สายเมน 50(150) ร้อยท่อ
฿25,127.10–25,583.95
ราคาต่อม้วน 100 ม. ณ เวลาที่เปิดหน้า ไม่รวมค่าส่ง
สายเมนเข้าบ้านใช้เบอร์อะไร ตามขนาดมิเตอร์ สายเมนคือสายจากมิเตอร์ของการไฟฟ้าไปถึงเมนเบรกเกอร์ในตู้ไฟของบ้าน ขนาดมิเตอร์กำหนดขนาดเมนเบรกเกอร์สูงสุดที่ใช้ได้ และขนาดสายเมนต้องรับกระแสได้ไม่น้อยกว่าเมนเบรกเกอร์นั้น ตารางนี้สรุปจากมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าฯ สำหรับมิเตอร์ 1 เฟส
มิเตอร์ (เมนเบรกเกอร์สูงสุด) การไฟฟ้านครหลวง (สาย THW ทองแดง) การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (ขนาดเล็กสุด) 5(15) · 16 A 4 ตร.มม. ทองแดง 4 หรืออะลูมิเนียม 10 ตร.มม. 15(45) · 50 A 10 ตร.มม. ทองแดง 10 หรืออะลูมิเนียม 25 ตร.มม. 30(100) · 100 A 35 ตร.มม. เดินร้อยท่อ หรือ 25 ตร.มม. เดินบนลูกถ้วย ทองแดง 35 หรืออะลูมิเนียม 50 ตร.มม. 50(150) · 125 A 50 ตร.มม. เดินร้อยท่อ หรือ 35 ตร.มม. เดินบนลูกถ้วย ไม่มีมิเตอร์ขนาดนี้ในตาราง กฟภ.
การไฟฟ้านครหลวง สายเมนต้องรับกระแสได้ไม่น้อยกว่าเมนเบรกเกอร์ และไม่เล็กกว่า 4 ตร.มม. สำหรับระบบสายอากาศ หรือ 10 ตร.มม. สำหรับระบบสายใต้ดิน ขนาดในตารางคิดจากเมนเบรกเกอร์ขนาดสูงสุดของมิเตอร์นั้น (ร้อยท่อตามตารางขนาดกระแส 5-20 และเดินบนลูกถ้วยตามตาราง 5-22) ถ้าเลือกเมนเบรกเกอร์เล็กลง ซึ่งต้องไม่น้อยกว่า 1.25 เท่าของโหลดที่คำนวณได้ สายเมนก็เล็กลงได้การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค ขนาดในตารางเป็นขนาดเล็กสุดสำหรับเดินลอยบนลูกถ้วยนอกอาคาร ถ้าเดินแบบอื่นต้องคิดขนาดใหม่ให้รับกระแสได้ไม่น้อยกว่าเมนเบรกเกอร์ สายอะลูมิเนียมอย่าง THW-A ใช้ได้กับสายเมนนอกอาคาร ส่วนสายเมนภายในอาคารต้องเป็นสายทองแดงบ้านที่อยู่ไกลมิเตอร์ ขนาดในตารางยังไม่คิดแรงดันตก สายเมนที่ยาวมากอาจต้องใหญ่ขึ้นสายเมนที่เดินใต้ดิน ต้องใช้สายที่มาตรฐานให้ใช้ใต้ดินได้ เช่น NYY หรือ CV ห้ามใช้ THW ร้อยท่อฝังดินสายต่อหลักดินที่ตู้เมน ถ้าสายเมนไม่เกิน 35 ตร.มม. ใช้สายต่อหลักดินทองแดงไม่เล็กกว่า 10 ตร.มม.ขนาดมิเตอร์ เมนเบรกเกอร์ และสายเมนจริง ให้ช่างไฟฟ้าคำนวณจากโหลดของบ้าน และยึดตามข้อกำหนดปัจจุบันของการไฟฟ้าในพื้นที่
สายเมน THW แบ่งขายเป็นเมตร สายเมนมักยาวไม่ถึงม้วน สาย THW ขนาด 10–50 ตร.มม. มีแบบตัดแบ่งขายเป็นเมตร สั่งตามระยะจากมิเตอร์ถึงตู้เมน เผื่อปลายสายสำหรับเข้าขั้วทั้งสองด้าน
สาย THW 1x10 ตร.มม. แบ่งขายเป็นเมตร
สายเมนมิเตอร์ 15(45)
฿71.45
สาย THW 1x16 ตร.มม. แบ่งขายเป็นเมตร
สายป้อนไปตู้ย่อย
฿113.57
สาย THW 1x25 ตร.มม. แบ่งขายเป็นเมตร
สายเมนมิเตอร์ 30(100) เดินบนลูกถ้วย
฿178.69
สาย THW 1x35 ตร.มม. แบ่งขายเป็นเมตร
สายเมนมิเตอร์ 30(100) เดินร้อยท่อ
฿240.82
สาย THW 1x50 ตร.มม. แบ่งขายเป็นเมตร
สายเมนมิเตอร์ 50(150) เดินร้อยท่อ
฿307.01
ราคาต่อเมตร ณ เวลาที่เปิดหน้า ไม่รวมค่าส่ง · แบบแบ่งขายมีสีดำและสีเขียวแถบเหลือง ยี่ห้อ YAZAKI · บ้าน 1 เฟสใช้สายเมน 2 เส้น คือเส้นไฟและนิวทรัล
งานสายเมนและตู้ไฟให้ช่างไฟฟ้าทำ ปิดเมนเบรกเกอร์ก่อนแตะสายทุกครั้ง งานต่อสายเมน ตู้เมน และวงจรใหม่ ให้ช่างไฟฟ้าที่มีหนังสือรับรองเป็นผู้ทำ มาตรฐานกำหนดให้วงจรเต้ารับในห้องน้ำ ห้องครัว โรงจอดรถ ชั้นล่าง ใกล้อ่างล้างในระยะ 1.5 ม. วงจรนอกอาคาร และวงจรเครื่องทำน้ำอุ่น ต้องมีสายดินและเครื่องตัดไฟรั่วขนาดไม่เกิน 30 mA สายที่เคยแช่น้ำหรือฉนวนเสียหายให้ช่างตรวจก่อนเปิดใช้
ตัวหนังสือบนสายไฟบอกอะไร สายไฟที่ผลิตตามมาตรฐานจะพิมพ์ข้อมูลไว้บนเปลือกสาย เช่น BANGKOK CABLE 450/750 V 70°C 60227 IEC 01 (THW) อ่านทีละส่วนได้ดังนี้
ชื่อผู้ผลิตหรือยี่ห้อ เช่น BANGKOK CABLE (BCC) หรือ YAZAKIแรงดัน U0/U เช่น 450/750 V ตัวแรกคือแรงดันระหว่างตัวนำกับดิน ตัวหลังคือแรงดันระหว่างตัวนำกับตัวนำ สาย 0.6/1 kV คือสาย CV แรงต่ำ ส่วน 1.8/3 kV ขึ้นไปเป็นสายระบบแรงสูงอุณหภูมิตัวนำสูงสุด 70°C คือฉนวน PVC ส่วน 90°C คือฉนวน XLPE ของสาย CVรหัสชนิดสาย 60227 IEC 01 คือ THW, 60227 IEC 02 คือ THW-F ตัวนำอ่อน ส่วน 60227 IEC 10 และ 60227 IEC 53 เป็นสายมีเปลือก สาย VAF, VCT และ NYY ใช้ชื่อเดิมตาม มอก. 11 เล่ม 101 ส่วนสาย CV ทำตาม IEC 60502-1 ถ้ามีอักษร FD หรือ FR หมายถึงรุ่นต้านเปลวเพลิงขนาด เช่น 1x2.5 คือ 1 แกน ขนาด 2.5 ตร.มม. และ 2x2.5/2.5 คือ 2 แกน ขนาด 2.5 ตร.มม. มีสายดิน 2.5 ตร.มม. (SQ.MM หรือ mm² คือ ตร.มม.)มาตรฐาน TIS 11-2553 คือ มอก. 11-2553 ซึ่งเป็นมาตรฐานบังคับสำหรับสายไฟหุ้มฉนวน PVC ที่แรงดันไม่เกิน 450/750 V ตั้งแต่ 31 กรกฎาคม 2556ตอนรับสาย ให้เทียบชนิด ขนาด และความยาวบนป้ายม้วนกับที่สั่ง และดูว่าชนิดสายตรงกับวิธีเดินสายที่จะใช้
สีสายไฟตาม มอก. 11-2553 สาย L สาย N และสายดินสีอะไร มอก. 11-2553 เปลี่ยนสีสายให้ตรงกับมาตรฐาน IEC สายแกนเดียวอย่าง THW มาตรฐานไม่กำหนดสีฉนวน ช่างจึงเลือกสีตามหน้าที่ของสาย ส่วนสายหลายแกนกำหนดสีแกนไว้แล้ว
หน้าที่ของสาย สีตาม มอก. 11-2553 สีเดิม เฟส 1 (L1) หรือสายไฟ L ของบ้าน 1 เฟส น้ำตาล ดำ เฟส 2 (L2) ดำ แดง เฟส 3 (L3) เทา น้ำเงิน นิวทรัล (N) ฟ้า เทา สายดิน (G หรือ PE) เขียวแถบเหลือง เขียวแถบเหลือง
สีแกนของสายหลายแกน 2 แกน เช่น VAF หรือ VCT 2 แกน: ฟ้า และน้ำตาล3 แกน : เขียวแถบเหลือง ฟ้า น้ำตาล หรือ น้ำตาล ดำ เทา4 แกน : เขียวแถบเหลือง น้ำตาล ดำ เทา หรือ ฟ้า น้ำตาล ดำ เทา5 แกน : เขียวแถบเหลือง ฟ้า น้ำตาล ดำ เทา หรือ ฟ้า น้ำตาล ดำ เทา ดำสายดินต้องเป็นสีเขียวหรือเขียวแถบเหลือง ถ้าสายดินใหญ่กว่า 16 ตร.มม. ทำเครื่องหมายสีเขียวหรือเขียวแถบเหลือง หรือเขียนอักษร PE, G หรือ E ที่ปลายสายและทุกจุดต่อแทนได้ บ้านที่เดินสายก่อน มอก. 11-2553 บังคับใช้อาจยังเป็นสีเดิม ก่อนต่อสายเดิมให้ช่างวัดด้วยเครื่องมือ อย่าดูจากสีอย่างเดียว
ฉนวน PVC กับ XLPE (สาย CV) ต่างกันอย่างไร สายบ้านส่วนใหญ่ เช่น THW, VAF, VCT และ NYY หุ้มฉนวน PVC ใช้งานได้ที่อุณหภูมิตัวนำ 70°C ส่วนสาย CV หุ้มฉนวน XLPE ใช้งานได้ถึง 90°C จึงรับกระแสได้มากกว่าสาย PVC ขนาดเดียวกัน แต่เมื่อกระแสสูงขึ้น ความร้อนสูญเสียและแรงดันตกก็สูงขึ้นตาม และขั้วต่อของอุปกรณ์หลายชนิดออกแบบมาให้ใช้กับสาย 70°C
ไฟไหม้ PVC ต้านเปลวเพลิง ไฟดับเองเมื่อเอาต้นไฟออก แต่มีควันดำและเป็นพิษมาก ส่วน XLPE ธรรมดาไฟลามต่อ ในอาคารจึงต้องเดินในช่องเดินสายที่ปิดมิดชิด เว้นแต่เป็นรุ่นต้านเปลวเพลิง (FD หรือ FR) ที่ผ่านการทดสอบความทนทาน XLPE แข็งแรงกว่า ทนการขูดขีดตอนติดตั้ง และทนความร้อนตอนลัดวงจรได้ 250°C เทียบกับ PVC 120°Cสรุปคือเดินสายในบ้านใช้สาย PVC ตามชนิดที่เหมาะกับวิธีเดินสาย ส่วนสาย CV เหมาะกับสายเมนและสายป้อนขนาดใหญ่ งานใต้ดิน และอาคารใหญ่ ดูรายละเอียดในคู่มือสาย CV
สายไฟยี่ห้อไหนดี สายไฟหุ้มฉนวน PVC แรงดันไม่เกิน 450/750 V เป็นสินค้ามาตรฐานบังคับ มอก. 11-2553 ทุกยี่ห้อที่ขายได้ต้องผ่านมาตรฐานเดียวกัน จึงเลือกจากชนิดและขนาดที่มี ความยาวม้วน และการแบ่งขาย มากกว่าชื่อยี่ห้อ
ก่อตั้งปี 2505 YAZAKI (ไทย-ยาซากิ) มีสาย THW, VAF, VCT, NYY, IEC 53, CV รุ่นต้านเปลวเพลิง (FD) และสายคอนโทรล เป็นยี่ห้อเดียวในร้านที่มีสาย THW-F และแบ่งขายสาย THW กับ VCT เป็นเมตร VAF ม้วน 30, 50, 100 ม. BCC (บางกอกเคเบิ้ล) มีสาย THW, VAF, VCT, NYY, IEC 10, IEC 53 และ CV ทั้งรุ่นต้านเปลวเพลิง FR-CV และแรงสูง และมีสายอะลูมิเนียม THW-A ม้วน 100 และ 500 ม. ม้วน 100 ม. THAI UNION (ไทยยูเนี่ยน) มีสาย NYY, VCT และ VAF ม้วน 100 ม. ชนิดสายและความยาวม้วนที่ระบุคือสินค้าที่มีในร้าน ดูรุ่นและราคาล่าสุดในหน้าของแต่ละยี่ห้อ
ค่าแรงเดินสายไฟ เมตรละเท่าไหร่ สาย ใช้กับงาน ค่าแรงต่อเมตร THW 1x2.5 ตร.มม. วงจรไฟแสงสว่างและเต้ารับ ฿7 THW 1x4 ตร.มม. วงจรเบรกเกอร์ 25 A ฿10 THW 1x6 ตร.มม. วงจรเบรกเกอร์ 32 A ฿12 THW 1x10 ตร.มม. สายเมนมิเตอร์ 15(45) ฿16 THW 1x16 ตร.มม. สายป้อน วงจร 63 A ฿20 THW 1x25 ตร.มม. สายเมน 30(100) บนลูกถ้วย ฿25 THW 1x35 ตร.มม. สายเมน 30(100) ร้อยท่อ ฿30 VAF 2x1.5 ตร.มม. เดินตีกิ๊บ ฿12 VAF 2x2.5 ตร.มม. เดินตีกิ๊บ วงจรเต้ารับ ฿14 VAF-GRD 2x2.5/1.5 ตร.มม. เดินตีกิ๊บ มีสายดิน ฿16
ราคากลางค่าแรงตามบัญชีราคาค่าวัสดุและค่าแรงงาน ปีงบประมาณ 2569 ยังไม่รวม VAT ค่าแรงสาย THW คิดตามความยาวของสายแต่ละเส้น วงจรที่มีเส้นไฟ นิวทรัล และสายดินจึงคิด 3 เส้น ค่าแรงติดตั้งสวิตช์ เต้ารับ และโคมไฟคิดแยก ดูรายการเต็มในบทความค่าแรงงานระบบไฟฟ้า ค่าแรงจริงขึ้นกับพื้นที่และความยากของหน้างาน