หลังคา

รู้จัก หลังคาบ้าน โครงสร้าง รูปทรง และ กระเบื้องหลังคาทุกชนิด

 

        หลังคา เป็นหนึ่งในโครงสร้างหลักของงานก่อสร้าง โดยจะทำหน้าที่ปกป้องอาคารจากสภาพแวดล้อมภายนอก เช่น ปกป้องจากความร้อนเข้ามาในตัวอาคาร หรือป้องกันน้ำเข้าภายในอาคาร นอกจากนี้ หลังคายังถือว่าเป็นส่วนประกอบหลักที่เพิ่มรูปลักษณ์ และอารมณ์ให้กับตัวอาคารที่สำคัญอีกด้วย โดยการ การเลือกทรงหลังคา ประเภท วัสดุที่ใช้กับงาน หลังคา นอกเหนือจากทรงหลังคา จะมีผลต่อทั้งในเรื่อง ความสวยงาม ความปลอดภัย และความคงทนต่อการใช้งานอีกด้วย

โดยเราจะจำแนกเรื่องหลังคาออกดังนี้

รูปทรงหลังคา ที่นิยมในประเทศไทย

รูปทรงของหลังคา ซึ่งเป็นสิ่งที่เจ้าของบ้านให้ความสำคัญเป็นลำดับแรกๆ เพราะหลังคาบ้านก็เหมือนเป็นหน้าตาของบ้าน และเป็นการกำหนดภาพรวมของตัวบ้านอีกด้วย ซึ่งรูปทรงของหลังคาก็มีความหลากหลายและมีให้เลือกมากมายตามความต้องการของเจ้าของบ้าน เจ้าของโครงการ เช่น 

• หลังคาแบน (Flat Slab)
• หลังคาเพิงหมาแหงน (Lean To)
• หลังคาแบบผีเสื้อ (Butterfly)
• หลังคาทรงหน้าจั่ว (Gable Roof)
• หลังคาทรงปั้นหยา (Hip Roof)  

 

หลังคา ทรงแบน  (Flat Slab Roof)

หลังคา ทรงแบนแบบเปลือย (Flat Slab) วัสดุที่นิยมใช้มักจะใช้เป็น คอนกรีตเทหล่อในที่ เหมาะกับบ้านรูปทรงโมเดิร์น และ ทรอปิคอลโมเดิร์น มีข้อดีคือ สร้างง่าย และ ประหยัดค่าวัสดุ แต่มีข้อควรระวังตรงที่ หลังคาจะต้องรับความร้อนอยู่ตลอดเวลา ซึ่งอาจจะทำให้หลังคาเกิดปัญหาการรั่วซึมได้

หลังคา เพิงหมาแหงน (Lean To Roof)

หลังคา บ้านเพิงแหงน (Lean To Roof) หรือที่เราคุ้นเคยกันดีว่า หลังคา เพิงหมาแหงน (Lean To Roof) เป็นทรงหลังคาที่ได้รับความนิยมอย่างมากในสมัยนี้ โดยเฉพาะบ้านแบบโมเดิร์นสมัยใหม่ เนื่องจากเป็นรูปทรง ทรงเลขาคณิตที่ดูแล้วมีความเรียบง่าย ดังนั้น หลังคาเพิงหมาแหงนจึงแสดงออกถึงความทันสมัยมากกว่าหลังคาทรงอื่น 

หลังคา ปีกผีเสื้อ (Butterfly Roof)

หลังคา ปีกผีเสื้อ (Butterfly Roof) ประกอบด้วยหลังคาเพิงหมาแหงน 2 หลังหันด้านที่ต่ำกว่ามาชนกัน ทรงหลังคาปีกผีเสื้อ ไม่ได้มีให้พบเห็นในประเทศไทย แต่บางทีเจ้าของบ้านหรือผู้ออกแบบนำมาใช้หลังคาปีกผีเสื้อ เพื่อเสริมสร้างความสวยงาม แต่จะมีข้อควรระวังอยู่บ้าง เนื่องจากตำแหน่งที่ต่ำที่สุดอยู่บริเวณกลางตัวอาคารทำให้ หลังคาแบบผีเสื้อ อาจเกิดการรั่วซึมได้สูงกว่าหลังคารูปทรงอื่น เนื่องจากน้ำฝนย่อมรวมกันในพื้นที่ที่ต่ำกว่า

หลังคา ทรงหน้าจั่ว (Gable Roof)

 หลังคา ทรงหน้าจั่ว (Gable Roof) เป็นหลังคาที่มีการใช้อย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในประเทศไทยของเรา เนื่องจาก หลังคาทรงหน้าจั่ว มีความเหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศร้อนชื้นแบบเมืองไทย นอกจากนี้ยังเหมาะกับ การปลูกสร้างบ้านทั่วไปใน ทุกๆ ภูมิภาค ทุกๆภูมิประเทศ อาจเรียกได้ว่า เป็นหลังคาแบบมาตรฐานที่ทุกๆที่ใช้กัน 

หลังคา ทรงปั้นหยา (Hip Roof)

หลังคา ทรงปั้นหยา (Hip Roof) ได้รับความนิยมมาก ในบ้านสไตล์แบบญี่ปุ่น เกาหลี และประเทศไทย ลักษณะพิเศษของหลังคาทรงปั้นหยา คือ การครอบคลุมตัวหลังคาไปในทุกทิศทางของตัวบ้าน ส่วนใหญ่ที่เราพบเห็นคือด้านลาดเอียงของหลังคาทั้งสี่ด้านขึ้นไปชนกัน  

โครงสร้างและส่วนประกอบหลักของ หลังคา

ในระหว่างที่พิจารณาเลือกแบบ หรือวัสดุที่ใช้มุงหลังคานั้น นอกจากสิ่งที่เราจะต้องคำนึงถึง อันได้แก่ สภาพภูมิอากาศ เช่น เนื่องจากประเทศไทย มีภูมิอากาศร้อน มีฝนตกชุก ลักษณะของหลังคาส่วนใหญ่ที่ใช้จึงควรมีความลาดเอียงเพียงพอ หลักๆก็เพื่อระบายน้ำฝน แล้วนั้น ขนาดและน้ำหนักของ วัสดุมุงหลังคา และปัจจัยเรื่อง ความสวยงามของ หลังคา ก็มีความสำคัญเช่นกัน นอกจากนี้ ปัจจัยที่สำคัญเกือบที่สุดระหว่างนี้ ก็เป็นอันได้แก่ งบประมาณ ของโครงการก่อสร้างโดยรวมด้วย ทั้งนี้ ถ้าจะพูดในเรื่องของ โครงสร้างและส่วนประกอบของ หลังคา แล้ว เราสามารถแบ่งส่วนที่ควรพิจารณาได้เป็น 2 ส่วนใหญ่ๆ อันได้แก่ 

• โครงหลังคา และอุปกรณ์ โครงหลังคา
• วัสดุมุงหลังคา 

โครงหลังคา และ วัสดุโครงหลังคา

หลักสำคัญในการที่จะเลือกใช้ วัสดุโครงหลังคา นอกจากจะขึ้นอยู่กับความชำนาญของช่างแล้ว ยังควรคำนึงถึงอายุการใช้งานและวัสดุที่ใช้มุงหลังคาอีกด้วย เพราะโครงหลังคา จะทำหน้างที่รับน้ำหนัก ผืนหลังคา และรับแรงน้ำฝน และแรงลม อีกด้วย โดย โครงหลังคา ที่เป็นที่นิยมใช้กันมากในบ้านเรา มีทำมาจากวัสดุ 2 ประเภท ได้แก่

• โครงหลังคา ไม้
• โครงหลังคา เหล็ก

หรือ อ่านรายละเอียดแบบลงลึกเกี่ยวกับ โครงหลังคา ได้ที่นี่

 

ข้อเปรียบเทียบระหว่าง โครงหลังคาไม้ และ โครงหลังคาเหล็ก

โครงหลังคาไม้ ในอดีต เหมาะกับการก่อสร้างอย่างมาก เพราะไม้บ้านเรามีจำนวนมาก และเป็นไม้ที่มีความแข็งแรงสูง แต่ปัจจุบันการผลิตไม้ และทรัพยากรไม้มีจำกัด ทำให้ การเลือกใช้โครงหลังคาประเภทเหล็ก เริ่มมีความนิยมในท้องตลาดมากขึ้น โดยการที่มีการเลือกใช้โครงหลังคาเหล็กนี้ จะส่งผลให้อุปกรณ์ที่ใช้ และประเภทหลังคาที่ผลิตออกมาจำหน่ายเช่นกัน เช่น สกรู จะต้องเป็นสกรูที่ใช้กับแปไม้ หรือว่าแปเหล็ก โดยสามารถ อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ส่วนประกอบของโครงหลังคา ได้ที่ลิงค์นี้

กระเบื้องมุงหลังคา หรือ วัสดุมุงหลังคา

วัสดุมุงหลังคาที่นิยมนำมามุงหลังคากันในปัจจุบันมีให้เลือกอยู่หลากสีหลายชนิดเลยทีเดียว ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 5 ประเภทหลัก ๆ คือ 

• วัสดุมุงหลังคา ลักษณะ กระเบื้องเป็นชุดผลิตจากโรงงาน อันได้แก่ กระเบื้องคอนกรีต กระเบื้องไฟเบอร์ซีเมนต์ กระเบื้องเซรามิค กระเบื้องดินเผา 
• วัสดุมุงหลังคา ผลิตจาก วัสดุธรรมชาติ
• วัสดุมุงหลังคา แผ่นเหล็ก
• วัสดุประเภท ทำจากพลาสติก
• วัสดุตกแต่งประเภทอื่นๆที่ใช้ร่วมกันกับงานหลังคา

 

กระเบื้องหลังคาชนิดแผ่นกระเบื้อง

แผ่นกระเบื้องมุงหลังคานั้นก็มีด้วยกันหลายชนิดและหลากหลายขนาด เริ่มตั้งแต่กระเบื้องที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายที่ทุกคนได้พบเห็นมา 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ กระเบื้องคอนกรีต กระเบื้องไฟเบอร์ซีเมนต์ กระเบื้องดินเผา กระเบื้องเซรามิก สามารถแบ่งตามวัสดุที่ใช้ผลิตได้เป็น 4 ชนิด คือ

• วัสดุมุงหลังคา กระเบื้องคอนกรีต
• วัสดุมุงหลังคา กระเบื้องไฟเบอร์ซีเมนต์
• วัสดุมุงหลังคา กระเบื้องเซรามิค 
• วัสดุมุงหลังคา กระเบื้องดินเผา

กระเบื้องหลังคา กระเบื้องคอนกรีต

กระเบื้องหลังคาคอนกรีต ชื่อก็บอกอย่างชัดเจนว่า กระเบื้องผลิตจากคอนกรีต หรือผลิตขึ้นจากทราย ด้วยแหล่งแร่ควอตซ์ธรรมชาติปูนซีเมนต์ และเมื่อขึ้นรูปจะทำการเคลือบสีให้เป็นเนื้อเดียวกับตัวกระเบื้อง เนื่องจากเป็นวัสดุที่ไม่มีพิษ จึงสามารถใช้รองรับน้ำฝนจากหลังคาดื่มได้ กระเบื้องคอนกรีตมีด้วยกัน 2 รูปแบบ นั้นก็คือ 

• กระเบื้องคอนกรีต แบบลอน
• กระเบื้องคอนกรีต แบบเรียบ

กระเบื้องหลังคา กระเบื้องไฟเบอร์ซีเมนต์

กระเบื้องหลังคาไฟเบอร์ซีเมนต์ หลายคนอาจจะไม่คุ้นหูกับชื่อนี้ แต่หลายๆคนก็รู้จักในชื่อ กระเบื้องลอนคู่ หรือ กระเบื้องไฟเบอร์ซีเมนต์ ไฟเบอร์ซีเมนต์มีส่วนผสมของ เส้นใยธรรมชาติ ปูนซีเมนต์ และทราย แล้วจึงนำมาขึ้นรูปก่อนจะ เข้ากระบวนการอบไอน้ำด้วยแรงดันสูง เพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้กับกระเบื้องหลังคา มีคุณสมบัติ ทนทาน ทนน้ำ ทนชื้น ไม่มีคุณสมบัติเป็นวัตถุไวไฟ มีน้ำหนักเบา และ สามารถผลิตให้มีขนาดที่เป็นแผ่นใหญ่มากกว่า แผ่นกระเบื้องประเภทอื่นๆรองมาจาก หลังคาเมทัลชีท 

กระเบื้องหลังคา กระเบื้องเซรามิค 

                 กระเบื้องหลังคาเซรามิค เหมาะกับบ้านที่ต้องการความเรียบง่าย สวยงาม หรูหรา  โดยเนื้อของกระเบื้องนั้น ผลิตมาจากดินผสมกับแร่ธาตุต่างๆ นำมาอัดขึ้นรูปให้ความหนาประมาณ 2.5-2.7 ซม. และผ่านกระบวนการเผาที่อุณหภูมิสูงประมาณ 1,100 องศาเซลเซียส ทำให้เนื้อกระเบื้องมีความแข็งแรง การที่กระเบื้องเซรามิคใช้ดินเป็นส่วนประกอบหลัก จึงทำให้กระเบื้องเซรามิคมีคุณสมบัติในการสะท้อนความร้อน และคลายความร้อนได้ดีกว่ากระเบื้องชนิดอื่น โดยเนื้อกระเบื้องเซรามิคหลังจากอบด้วยความร้อนเสร็จแล้วจากนั้นผิวด้านบนที่เคลือบสีจะมี 2 ลักษณะคือ มันเงา และกึ่งเงา 

กระเบื้องหลังคา กระเบื้องเซรามิค 

กระเบื้องดินเผา เริ่มต้นการผลิตมาจากการใช้ดินเหนียวแล้วนำมาผ่านความร้อนจากการเผาเพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งให้กับตัวกระเบื้อง นอกจากนี้ดินเหนียวยังมีความสามารถในการเกาะตัวกันสูง และ ง่ายต่อการปั้นให้เป็นรูปทรงต่างๆ จึงทำให้เป็นที่นิยมในการนำมาปั้นเป็นแผ่นเล็กๆ และวางเรียงต่อกันเพื่อความสวยงามเหมาะกับ ลักษณะงานที่ต้องการความเป็นไทยเป็นธรรมชาติ

 

วัสดุมุงหลังคา ที่ผลิตจากวัสดุจากธรรมชาติ

วัสดุมุงหลังคาด้วยวัสดุธรรมชาตินั้น เป็นการนำของที่มีอยู่แล้วในธรรมชาติมาวางเรียงกันเพื่อให้เกิดเป็นหลังคา ที่ใช้ในการบังแดดบังฝนให้กับอาคารบ้านเรือนปกติที่เห็นทั่วไปจะเป็นกลุ่มสินค้าประเภทแผ่นไม้ หรือ ใบไม้หรือหญ้า การนำมาประยุกร์ใช้ลักษณะนี้ได้รับการสืบทอดมาช้านานจากบรรพบุรุษของคนเราตั้งแต่ยุคแรกๆ วัสดุประเภทนี้จะมีข้อดีคือ เป็นวัสดุที่มีคุณสมบัติเป็นฉนวนกันความร้อนได้อย่างดีมากทำให้ปัจจุบันก็ยังมีคนที่ใช้วัสดุประเภทนี้อยู่

 

วัสดุมุงหลังคา ทำมาจากเหล็ก

วัสดุมุงหลังคาชนิดเหล็ก หรือ วัสดุมุงหลังคาชนิดโลหะ จะเป็นสินค้ากลุ่มเมทัลชีท และ สังกะสี จะมีจุดเด่นคือน้ำหนักเบา สามารถเผลิตแผ่นที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่จึงช่วยลดรอยต่อ นอกจากนี้โลหะยังมีความแข็งแรงทนทานมากทั้งๆที่ยังมีความเหนียวยืดหยุ่นที่ทำให้สามารถนำมารีดเป็นรูปทรงต่างๆที่หลังคาประเภทอื่นไม่สามารถที่จะทำได้  ซึ่งหลังคาเหล็กที่เราะจะพูดถึงในที่นี้จะขอรวบ 2 เรื่องเข้าด้วยกันเลย นั่นก็คือ 

• แผ่นเมทัลชีท 
• แผ่นสังกะสี

วัสดุมุงหลังคา ชนิดเหล็ก แผ่นสังกะสี

หลังคาสังกะสี เป็นวัสดุอีกประเภทนึงที่นิยมใช้กันตั้งแต่อดีต เพราะ เป็นวัสดุที่มีต้นทุนถูก น้ำหนักเบา และ สามารถเคลื่อนย้าย หรือ ติดตั้งได้ง่ายๆด้วยตะปู โดยสังกะสีมีลักษณะเป็นแผ่นยาว มีหลายขนาด และมีหน่วยวัดเป็น ฟุต  โดยราคาต่อฟุตจะแตกต่างกันตามสี และชั้นคุณภาพของสังกะสี ซึ่งชั้นคุณภาพของสังกะสีจะบ่งบอกถึงความหนาและเนื้อวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต  

วัสดุมุงหลังคา ชนิดเหล็ก แผ่นเมทัลชีท

แผ่นเมทัลชีท นั้นเป็นวัสดุอีกชนิดนึงที่นิยมใช้ในปัจจุบันสำหรับ วัสดุหลังคาชนิดเหล็ก และมีประเภทของแผ่นเมทัลชีทให้เลือกใช้มากมายหลายรูปแบบ โดยในเมืองไทยการผลิตของโรงงานส่วนใหญ่จะเป็นการนำเข้าตัวคอยล์หรือ เมทัลชีทคอยล์ ที่มีลักษณะเป็นม้วน โดยนำมารีดผ่านเครื่องจักรรีดเมทัลชีท ซึ่งปัจจุบันมีโรงงานรีดเมทัลชีทอยู่หลายที่ในประเทศไทย โดยจะมีลอนที่แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับเครื่องรีด และนอกจากนี้ยังมีความหนาให้เลือกมากมาย โดยปกติจะมีความหนาที่ 0.3มม. 0.35มม. 0.40มม. และอื่นๆ โดยความหนามากย่อมมีความแข็งแรงมากและมีราคาที่สูงขึ้น 

 

วัสดุมุงหลังคา ประเภทแผ่นพลาสติก

วัสดุมุงหลังคาประเภทพลาสติก มักถูกใช้งานในลักษณะเป็นแผ่นโปร่งใส ที่ทำเป็นรูปร่างเหมือนกระเบื้องชนิดต่างๆ เพื่อใช้มุงร่วมกับกระเบื้องประเภทอื่นๆ ในบริเวณที่ต้องการแสงสว่างจากหลังคา เช่น ห้องน้ำ หรือ หลังคาโรงจอดรถ ฯลฯ 

วัสดุมุงหลังคาประเภทพลาสติกที่พบได้ทั่วๆไป สามารถแบ่งออกได้เป็น 5 ประเภทตามวัสดุที่ผลิต คือ 

1. โพลีคาร์บอเนต (Polycarbonate)
2. ไฟเบอร์กลาส (Fiberglass)
3. อะคริลิก (Acrylic)
4. ยูพีวีซี (UPVC)
5. ไวนิล (VINYL)

วัสดุมุงหลังคาประเภท โพลีคาร์บอเนต (Polycarbonate)

วัสดุมุงหลังคาประเภท โพลีคาร์บอเนต (Polycarbonate) วัสดุมุงหลังคาชนิดโพลีคาร์บอเนต เป็นพลาสติกชนิดโปร่งแสงมีลักษณะเป็น แผ่นเรียบ ภายในมีช่องระบายอากาศอยู่ตรงกลางระหว่างผิวเรียบทั้ง 2 ด้าน เพื่อช่วยในเรื่องระบายความร้อน เป็นวัสดุที่มีความแข็งแรง ทนทานต่อแรงกระแทกได้ดี น้ำหนักเบา และ มีความยืดหยุ่นดี ทำให้สามารถขึ้นรูปได้หลายรูปแบบ

วัสดุมุงหลังคาประเภท ไฟเบอร์กลาส (Fiberglass)

วัสดุมุงหลังคาประเภท ไฟเบอร์กลาส (Fiberglass) หรือ เส้นใยแก้ว คือ การนำใยแก้ว และ โพลีเอสเตอร์เรซินชนิดพิเศษ มาเป็นวัตถุดิบในการผลิตหลังคาโปร่งแสง โดยผลิตออกมาเป็นรูปร่างเหมือนกระเบื้องชนิดต่างๆ เพื่อใช้มุงร่วมกับกระเบื้องมุงหลังคาแบบอื่นๆได้ ไฟเบอร์กลาสนี้มีความแข็งแรงและความยืดหยุ่น จึงทำให้สามารถดัดโค้งได้

วัสดุมุงหลังคาประเภท อะคริลิก (Acrylic)

วัสดุมุง หลังคา ประเภท อะคริลิก (Acrylic) มีลักษณะเป็นแผ่นโปร่งแสงผิวเรียบคล้ายกับกระจก คุณสมบัติที่โดดเด่นของแผ่นโปร่งแสงอะคริลิก คือคุณสมบัติการป้องกันรังสี UV และ รังสี Infrared ทำให้มีคุณสมบัติกันความร้อนดีกว่าแผ่นโปร่งแสงชนิดอื่นๆ โดยเหมาะกับงานสไตล์โมเดิร์น และ การใช้งานภายนอก

วัสดุมุงหลังคาประเภท ยูพีวีซี (UPVC)

วัสดุมุงหลังคาประเภท ยูพีวีซี (UPVC) มีลักษณะรูปลอน และขนาดหน้ากว้างใกล้เคียงแผ่นเมทัลชีท เป็นแผ่นหลังคาชนิดที่ไม่มีพลาสติกเป็นส่วนผสม ทำให้แผ่น UPVC  ไม่ค่อยมีความยืดหยุ่น  แต่มีน้ำหนักเบา ติดตั้งได้ง่าย มีทั้งแบบสีสันสวยงาม และ สีขุ่น  แต่ถ้าใช้งานไประยะหนึ่งสีอาจจะเริ่มขุ่นหมองลงบ้าง ตามกาลเวลา

วัสดุมุงหลังคาประเภท ไวนิล (VINYL)

 วัสดุมุงหลังคาประเภท ไวนิล (VINYL) ผลิตจาก PVC (Poly Vinyl Chloride) ทำให้มีความแข็งแรงทนทานต่อสภาวะอากาศ โดยไวนิลจะมีคุณสมบัติ เป็นฉนวนกันความร้อน และยังช่วยดูดซับรังสี UV

 

        ทำให้เราสรุปได้ว่า การที่เราจะสร้างหลังคาเพื่อบ้านของเรา สิ่งที่เราต้องคำนึงถึงเมื่อสร้างบ้าน คือ การเลือกรูปทรงของหลังคาเป็นอย่างแรก โดยรูปทรงหลังคาที่นิยมในประเทศไทยคือ หลังคาทรงปั้นหยา และ หลังคาทรงจั่ว เนื่องจากเป็นรูปทรงที่ระบายความร้อนได้ดี ทำให้บ้านไม่ร้อน แต่ถ้าหากเป็นเรื่องของความสวยงาม และ กำลังมาแรงมากๆ คงจะหนีไม่พ้นหลังคาทรงเพิงแน่นอน เพราะดูเรียบง่าย รวมไปถึงสามารถระบายน้ำฝนได้ดี

        เมื่อได้รูปทรงหลังคาที่ต้องการแล้ว จึงมาดูในเรื่องของโครงสร้างหลังคาว่าจะใช้โคตรสร้างหลังคาที่มาจากวัสดุอะไร เพื่อให้เหมาะสมกับรูปทรงนั้นๆมากที่สุด แข็งแรงที่สุด ทนทาน และ ไม่ต้องซ่อม หรือ ต่อเติมบ่อยๆ 

        และเมื่อได้รูปทรง โครงสร้างหลังคามาแล้ว การเลือกวัสดุที่ใช้ในการมุงหลังคาก็เปรียบได้กับเป็นหน้าตาของบ้าน ว่าเราอยากให้บ้านของเราดูเป็นอย่างไร การเลือกใช้กระเบื้องหลังคา เซรามิค หรือ คอนกรีต ลอนคู่ ก็จะทำให้หลังคาของเรามีสีสันสวยงาม หรือหากเป็นวัสดุมุงหลังคาแบบโปร่งแสง ก็จะทำให้บ้านมีความสว่างปลอดโปร่งอยู่ตลอดเวลา